اخبار سالمندان و بازنشستگان

logo-transparent

سالمندان دیابتی چه رژیم غذایی داشته باشند؟

سالمندان دیابتی باید از یک رژیم غذایی سالم استفاده کنند.

به گزارش شادمان، همه ما هر روزه مقدار زیادی مواد غذایی مصرف می‌کنیم. این مواد درون بدن تبدیل به قندی به نام گلوکز می‌شوند. در واقع این مواد، اساس انرژی‌زایی درون بدن است. برای تبدیل گلوکز به انرژی، بدن به هورمونی به نام انسولین نیاز دارد. زمانی که فردی مبتلا به دیابت می‌شود، ممکن است بدن او به اندازه کافی انسولین تولید نکند یا از انسولین تولیدشده نتواند به درستی استفاده کند. از همین رو رژیم غذایی سالمندان دیابتی بسیار مهم است.
دیابت در سالمندان معمولاً به دلیل عدم توانایی بدن در تولید انسولین اتفاق می‌افتد. در این زمان گلوکز بیش از اندازه در خون می‌ماند که با گذشت زمان سلامت فرد را تهدید کرده و مشکلات زیادی از جمله بیماری‌های قلبی عروقی ایجاد می‌کند.
در اکثر موارد افراد چاق بیشتر از دیگران در معرض ابتلا به دیابت هستند. چاقی در افراد سالمند به دلیل پایین بودن تحرکات روزانه و نداشتن رژیم غذایی مطلوب اتفاق می‌افتد. همچنین ممکن است که به دنبال چاقی سایر بیماری‌های خطرناک، سلامت بدن را با مشکلاتی رو به رو کند.
با توجه به آمارهایی که مرکز آمار ایران منتشر کرده، جمعیت سالمندان در ایران در چند دهه اخیر رو به افزایش است. از طرفی دیگر به دلیل وضعیت تغذیه نامطلوبی که در سالمندان دیده می‌شود، زمینه برای بروز بیماری‌های مختلف از جمله دیابت، بیماری‌های قلبی عروقی و غیره در آنها مساعد شده و سلامت آن‌ها را تهدید می‌کند.

دیابت در سالمندان

مطالعاتی که انجام شده، نشان می‌دهد اکثر این افراد کمبود انرژی و پروتئین دارند. از طرفی چاقی به عنوان مهم‌ترین فاکتور خطر در بیشتر آن‌ها دیده می‌شود.
در سال ۱۳۸۳ تحقیقاتی روی ۱۶۹۴ فرد سالمند با میانگین سنی ۷۰ سال انجام گرفت، نتیجه آن به شرح ذیل است:
%۴.۷ از سالمندان لاغر بودند و ۶۱.۲% از آن‌ها اضافه‌وزن داشتند. احتمال چاقی در زنان بیشتر بود. یکی از عوامل تشدید کننده چاقی در آن‌ها تماشای طولانی‌مدت تلویزیون و نداشتن تحرک کافی بود.
احتمال ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی و دیابت در افرادی که اضافه‌وزن داشتند، بیشتر بود. برعکس افراد لاغر احتمال کمتری برای ابتلا به این دو بیماری داشتند.
سالمندی، پدیده‌ای است که جنبه‌های زیستی، روانی و اجتماعی مختلفی را همراه خود می‌آورد. با افزایش سن، توانایی افراد کاهش می‌یابد و کیفیت زندگی آن‌ها تحت تاثیر قرار می‌گیرد. دیابت به عنوان یکی از مهم‌ترین مشکلات سلامت عمومی قرن ۲۱ معرفی‌شده است. شیوع دیابت در سالمندان، ۸% است که سه برابر سنین جوانی می‌تواند عوارض تهدیدکننده‌ای برای سلامت این افراد ایجاد کند. عوارض دیابت در این افراد، نابینایی، نارسایی کلیه، بیماری‌های قلبی عروقی و در موارد شدیدتر قطع عضو است. رژیم غذایی سالمندان یکی از مهم‌ترین فاکتورهای دوری از این بیماری است.
در اثر افزایش عواملی مثل چاقی به دلیل شکل نادرست زندگی شهرنشینی، شیوع جهانی دیابت در سالمندان رو به افزایش است. به طوری که تخمین زده می‌شود، بالغ بر ۳ میلیون نفر در ایران مبتلا به دیابت هستند. بر اساس آمارهای سازمان جهانی بهداشت پیش بینی می‌شود، تعداد سالمندان مبتلا به دیابت در سال ۲۰۲۵ به ۳۰۰ میلیون نفر خواهد رسید.
سالمندانی که به دیابت مبتلا می‌شوند، علاوه بر مشکلاتی که دیابت برای آن‌ها ایجاد می‌کند از مشکلات مخصوص دوره سالمندی هم رنج می‌برند. این موضوع کنترل و درمان دیابت را در سالمندان با مشکل مواجه کرده است.

تشخیص دیابت در سالمندان

علائم این بیماری در سالمندانی که به دیابت مبتلا شده، معمولاً ظاهر نمی‌شود. این اتفاق به دلیل تغییرات فیزیولوژیک بدن در اثر بالا رفتن سن رخ می‌دهد. در واقع این علائم به نوعی مخفی مانده و تشخیص دیابت را با مشکل مواجه می‌کند.
علائم دیابت که در عموم افراد دیده می‌شود، تشنگی مکرر، افزایش حجم ادرار و تکرر ادرار و کاهش وزن است. علائم دیابت در سالمندان تا حدودی متفاوت است. این افراد بیشتر اوقات بی حال و مریض احوال‌اند و با وجود پرخوری وزن بدنشان به تدریج کم خواهد شد.
بهترین راه تشخیص دیابت در سالمندان آزمایش خون است که میزان قند خون را نسبت به فرد سالم می‌سنجد.

درمان دیابت در سالمندان

در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ که سالمندان هم جزء این دسته هستند، معمولاً ترشح انسولین به اندازه کافی است. اما در این حالت بدن نمی‌تواند از این انسولین استفاده کند، در نتیجه قند بیش از اندازه در خون باقی می‌ماند. با گذشت زمان و عدم شروع روند درمان دیابت، ممکن است تولید انسولین نیز در بدن کاهش یافته و فرد مجبور شود، قرص یا انسولین مصرف کند که دردسرهای مخصوص به خود را دارد. البته این نکته را فراموش نکنید که درمان دارویی را هرگز نباید جایگزین رژیم غذایی سالمندان و ورزش کنید.

 

با بالا رفتن سن بیشتر سالمندان دچار مشکلات بینایی می‌شوند و نیاز به عینک پیدا می‌کنند. در سالمند مبتلا به دیابت علاوه بر مشکلات بینایی ناشی از پیری، به دلیل دیابت تغییراتی در بینایی فرد رخ می‌دهد. یکی از شایع‌ترین آن‌ها تاری دید است و در موارد دیگر بیماری‌های مربوط به شبکیه چشم، آب‌مروارید و آب سیاه دیده‌شده است.
زخم پا از شایع‌ترین علائم دیابت در سالمندان است که آن‌ها را راهی بیمارستان می‌کند. برای مراقبت از پاها لازم است به صورت روزانه آن‌ها را بررسی کنید. شستشوی روزانه، خشک‌کردن و استفاده از کرم‌های مرطوب کننده توصیه می‌شود.

رژیم غذایی سالمندان مبتلا به دیابت

فرد مبتلا به دیابت باید و نبایدهای تغذیه‌ای زیادی دارد که باید رعایت کند. این محدودیت‌ها در سالمندان مبتلا به دیابت به دلیل مستعد بودن به چاقی، یبوست و نوسانات خون بیشتر است. رژیم غذایی در سالمندان دیابتی از اهمیت فراوانی برخوردار است. برای درمان و کنترل بیماری در کنار مصرف دارویی حتماً باید از برنامه غذایی مناسب پیروی کرد.
فاکتورهایی که در رژیم غذایی افراد مبتلا به دیابت وجود دارد، وزن این افراد و نوسانات میزان قند خون در آن‌ها را کنترل می‌کند.
البته باید گفت، لازم نیست سالمند مبتلا به دیابت از تمام مواد غذایی مورد علاقه‌اش دست بکشد. یکی از نکات حائز اهمیت در رژیم سالمندان دیابتی ، در نظرگرفتن ۶ وعده در روز است. فرد مبتلا به دیابت باید در روز ۳ وعده اصلی و ۳ میان وعده داشته باشد.
برای کنترل دیابت لازم نیست، قند را به طور کامل از برنامه غذایی خود حذف کنید. بهتر است از قندهای پیچیده استفاده کنید. میزان قند دریافتی فرد مبتلا به دیابت می‌تواند بین ۵۰ تا ۵۵ درصد از کالری دریافتی روزانه شان باشد. قندهای پیچیده یا اصطلاحاً کند (غلات) هضم طولانی‌تری دارند و باعث افزایش ناگهانی قند خون نمی‌شوند.
اگر بتوانید میزان قند دریافتی روزانه‌تان را کنترل کنید، حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد از قندهای ساده (قند، شکر، عسل، شیرینی) هم می‌شود، استفاده کرد. بهتر است برای تامین میزان قند روزانه از نان‌های سبوس‌دار و برنج به میزان کم در هر وعده‌غذایی استفاده کنید. استفاده از میوه‌ها با شیرینی کم، سبزیجات (خام یا پخته) و لبنیات کم‌چرب نیز ایرادی ندارد.
برای اینکه متوجه شوید چه ماده غذایی می‌تواند در رژیم غذایی سالمندان خطرناک باشد، باید به شاخص گلیسمی غذا نگاهی بیندازید. غذاهایی که درصد فیبر بالاتری دارند، شاخص گلیسمی شان کمتر است. در نتیجه تاثیر کمتری روی افزایش قند خون خواهند داشت. از طرف دیگر غذاهای فرآوری یا تصفیه شده، مواد غذایی بدون فیبر و مواد مغذی شاخص گلیسمی بالایی دارند که برای سالمند دیابتی خطرناک است.
به عنوان مثال مصرف روزانه مواد زیر باعث بالا رفتن قند خون در فرد دیابتی می‌شود:

  • نان سفید
    سیب‌زمینی
    برنج سفید

در عوض می‌توانید از جو دوسر، نان گندم، لوبیا، ذرت و غیره استفاده کنید.
نکته دیگری که در رژیم غذایی این افراد باید رعایت شود، محدودیت استفاده از چربی‌های اشباع شده است. چربی‌های اشباع شده خطر افزایش کلسترول و بیماری‌های قلبی عروقی را به همراه دارند. برای سلامت سالمندان مبتلا به دیابت علاوه بر توجه به مواد غذایی که باعث بالا رفتن قند خون می‌شود، باید به مواد غذایی که منجر به بیماری‌های قلبی عروقی می‌شود، توجه کرد.
برخی معتقدند، افراد مبتلا به دیابت باید از رژیم‌های غذایی با پروتئین بالا استفاده کنند. این باور اشتباه است. تحقیقات نشان داده است، پروتئین بالا در رژیم غذایی منجر به مقاومت نسبت به انسولین می‌شود. یک رژیم غذایی معقول شامل پروتئین، کربوهیدرات و چربی در اندازه‌های استاندارد است. پس لازم نیست چیزی را از سبد غذایی خود حذف کرده یا آن را بیش از اندازه مصرف کنید.
برای انتخاب چربی‌ها بهتر است از چربی‌های سالم استفاده کنید، مثل روغن‌زیتون و روغن ماهی، تخم کتان و آووکادو.
بهتر است میوه و سبزیجات در رژیم غذایی سالمندان مبتلا به دیابت بیشتر قرار بگیرد. استفاده از میوه‌های تازه را جایگزین آب‌میوه‌ها کنید.
غلات و نان با فیبر بالا از دیگر مواردی است که بهتر است در برنامه غذایی سالمند دیابتی قرار بگیرد.
آب را جایگزین استفاده از نوشابه کنید. در هر برنامه غذایی مناسب و سالم آب به حد کافی وجود دارد. سالمندان لازم است، روزانه به اندازه کافی آب بخورند. میزان آب مصرفی باید در حدی باشد که رنگ ادرار زرد کمرنگ شود.

منابع پروتئینی در رژیم غذایی سالمندان

  • سفیده تخم مرغ
    محصولات سویا
    بیشتر ماهی‌ها
    منابع پروتئینی دریایی

با توجه به نکات گفته شده، اگر شما هم دچار دیابت هستید یا فردی از خانواده شما یک سالمند دیابتی است، می‌توانید با کنترل دیابت از طریق یک رژیم غذایی مخصوص این بیماری، نگرانی های خود را کاهش دهید.
دیابت بیماری خطرناکی نیست، فقط شما را تا اندازه‌ای محدود می‌کند. البته شما را مجبور می‌کند تا رژیم غذایی سالمندان را رعایت کنید. قطعاً شما هم بین خوردن نوشابه و سلامت فیزیکی تان مورد دوم را انتخاب خواهید کرد!

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *