توانمند سازی سالمندان

چگونه می‌توانیم سالمندان را توانمند کنیم؟ – شادمان

70 ۰

جمعیت سالمندان جهان به شکل مداوم در حال افزایش است. کشور ما نیز از این قاعده مستثنی نیست و پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۱۹ تعداد سالمندان به ۱۰ میلیون نفر برسد (آمار سالانه کشور در سال ۲۰۰۳). بدیهی است این افراد بیشتر از سایرین در معرض خطر بیماری‌های مزمن و مشکلات مربوط به سلامتی قرار داشته و نیاز به توانمند سازی دارند. این امر بر میزان توانایی آنها تأثیر می‌گذارد و بنابراین برخورداری آنها از بهترین مراقبت‌های بهداشتی کاملا ضروری است.در برخی از کشورها از جمله کشورمان، خدمات مراقبتی و بهداشتی با رویکرد پدرسالارانه در ارتباط است؛ یعنی مراقبت از سالمندان به شکلی انجام می‌شود که آنها را منفعل و تا حد زیادی وابسته به مراقب یا پرستار نگه می‌دارد و امکان هر گونه تصمیم‌گیری را از آنها سلب می‌کند. این در حالی است که سیستم جهانی بهداشت در حال حاضر اصلاح شده است و بر این اصل استوار است که مسئولیت مراقبت‌های بهداشتی تا حد امکان به خود سالمندان واگذار شود. این کار فقط با توانمندسازی سالمندان امکان‌پذیر است.

مفهوم توانمندسازی

با توجه به شواهدی که وجود دارد، هنوز مفهوم توانمندسازی در بین جمعیت سالمند به ویژه سالمندان ایرانی و حتی در بین پرستاران و مراقبان بهداشتی به خوبی شناخته نشده است. به عنوان مثال، در یک مطالعه کیفی بین سالمندان ایرانی، مفهوم توانمندسازی به عنوان آگاهی از تغییرات شخصی، انطباق، عدم وابستگی، دستاوردهای رضایت‌بخش، کنترل زندگی و خودمدیریتی تعبیر شد. حتی برخی توانمندسازی را با کلمه قدرت تفسیر می‌کنند.

اصطلاح توانمند سازی بسته به زمینه آن می‌تواند در سطح فردی یا اجتماعی تعریف شود. بر اساس تعریف سازمان بهداشت جهانی، توانمند سازی به فرایندی گفته می‌شود که در آن مراقبان باید به سالمند در افزایش کنترل و بهبود مهارت‌هایش در مراقبت از خود و حفظ سلامتی کمک کنند. این به معنای استقلال دادن به سالمند در انتخاب و تصمیم‌گیری است تا جایی که از لحاظ جسمی و روحی بتواند کنترل زندگی‌اش را به دست بگیرد. ارتباط معناداری بین توانمندسازی سالمندان و عدم وابستگی آنها وجود دارد. هر چه سالمند بهتر بتواند زندگی‌اش را مدیریت کند، سطح بالاتری از فعالیت جسمی و ذهنی را خواهد داشت. در مقابل هر چه وابسته‌تر می‌شود با ناتوانی بیشتری روبه‌رو می‌شود.

توانمند سازی پیامدهای بسیار مهمی برای سالمندان به ویژه سالمندان مبتلا به بیماری‌های مزمن دارد که از آن جمله می‌توان به کارامدی، رفاه و بهبود کیفیت زندگی اشاره کرد. داشتن یک زندگی خوب و عادی در سلامتی سالمند تأثیر زیادی دارد.

چگونه می‌توانیم سالمندان را توانمند کنیم؟

توانمند سازی سالمندان با اصول اولیه زندگی شروع می‌شود. دادن حق انتخاب به سالمند حتی برای ساده‌ترین امور روزمره، مانند تعیین زمان بیدار شدن در صبح یا اینکه چه غذایی بخورد، تأثیر زیادی در شادی و سلامتی او دارد. از انتخاب فعالیت‌های جدید و سرگرم‌کننده گرفته تا ارتباط با دیگران، توانمند سازی سالمندان می‌تواند تفاوت‌های زیادی در کیفیت زندگی آنها ایجاد کند. این همان مسأله‌ای است که در رویکرد سنتی مراقبت‌های بهداشتی دیده نمی‌شود. البته توانمند سازی فقط از لحاظ تحرک و فعالیت جسمی نیست، بسیاری از این افراد ترس از آسیب‌دیدن، عدم اعتماد به نفس و کاهش قدرت شناختی دارند که باید در این موارد به آنها کمک کرد تا انگیزه داشته باشند و نگرش خودشان را نسبت به دوران سالمندی تغییر دهند.

داشتن یک برنامه‌ریزی روزانه که چارچوب آن با خواسته‌ها و نظر خود سالمندان تنظیم شده باشد، به آنها احساس مدیریت و هدفمند بودن می‌دهد. مثلا وقتی آنها می‌دانند که از ساعت ۲ تا ۳:۳۰ وقت دارند هر فعالیتی دوست دارند انجام دهند، تشویق می‌شوند خودشان در انتخاب گزینه‌ها مشارکت کنند.

فعالیت‌ها و سرگرمی‌ها تأثیر زیادی در توانمندی سالمندان دارد. شاید در برخی موارد خودشان گزینه‌های چندانی برای انتخاب به ذهن‌شان نرسد. با آنها درباره علایق، چیزی که از آن لذت می‌برند و فعالیت‌هایی که با انجام آنها احساس ناراحتی جسمانی ندارند صحبت کنید. برخی از فعالیت‌های توانمند سازی سالمندان یوگا، کمک به آشپزی، پیاده‌روی، بازدید از باغ‌وحش یا باغ گیاه‌شناسی، بلند کردن وزنه‌های سبک و رقصیدن هستند. همچنین می‌توانید امکانات و وسایل ایمنی را در منزل تعبیه کنید تا سالمند خودش از برخی کارهای شخصی‌اش برآید. با این کار، اعتماد به نفسش افزایش می‌یابد و کمتر به دیگران وابسته خواهد بود.

یکی دیگر از جنبه‌های توانمند سازی سالمندان به ویژه سالمندان مبتلا به زوال عقل، تقویت توانایی روان‌شناختی است. با انجام فعالیت‌های مغزی مانند بازی‌های فکری، ارتباط با دوستان و آشنایان از طریق فناوری‌های مختلف مانند اینترنت و گوشی‌های هوشمند می‌توانید در تقویت قوای شناختی به سالمندان کمک کنید.

همه ما باید در توانمند سازی  سالمند مشارکت کنیم

توانمند سازی  سالمندان شاید در نگاه اول سخت و چالش برانگیز باشد؛ زیرا در این فرایند باید تغییر نگرش افراد در سطح وسیعی انجام شود. اما با آموزش و فعالیت در این راستا می‌بینید که این کار بسیار ساده است. سالمندان به منظور ارتقای توانایی‌هایشان باید با تیم پزشکی و پرستاری در ارتباط باشند. نقش گروه‌های پزشکی این است که به آموزش و حمایت از سالمندان بپردازند و نقاط قوت آنها را در بهبود سطح رفاه و سلامتی‌شان پیدا کنند. سالمندان نیز می‌توانند در این آموزش‌ها مشارکت فعال داشته باشند و خانواده‌ها نیز باید از رویکرد دستوری و تعیین دقیق زندگی سالمند خودداری کنند. سالمند توانمند عمری طولانی‌تر، شادتر و فعال‌تر خواهد داشت.

| شادمان |


منابع:

http://www.homecareassistancegrandstrand.com/how-to-empower-seniors-with-dementia/

http://disabilityhorizons.com/2017/03/6-ways-empower-seniors-disabilities/

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1976131714000218#bib16

https://www.aplaceformom.com/blog/the-importance-of-elder-empowerment/

نوشته مرتبط

دیدگاه خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *